Metselverbanden

Een metselverband is de manier waarop de gevelstenen gestapeld zijn, met een bepaald motief als gevolg. Het opent voor de architect of bouwheer opnieuw een uitgebreid palet aan creatieve mogelijkheden om een unieke gevel te ontwikkelen. Bepaalde verbanden trekken namelijk markante lijnen in het metselwerk, waardoor bepaalde optische effecten te verkrijgen zijn.

De keuze van het metselverband hangt onder meer af van de steensoort en de dikte van de muur. Niet elk verband kan in elke situatie gebruikt worden. Zo wordt een minder maatvaste steen beter in een wildverband vermetseld.

Na de komst van sterke cementmortels, het inburgeren van geïsoleerde spouwmuren en het gebruik van spouwhaken, zijn oude metselverbanden stilaan uit het straatbeeld verdwenen. Vroeger waren er vooral volsteense buitenmuren, en dan hadden metselverbanden vooral een constructieve functie. Met de halfsteense buitenmuren van tegenwoordig vervullen metselverbanden nog louter een decoratieve functie.

Een paar voorwaarden waaraan metselverbanden moeten beantwoorden:

  • De verticale voegen van twee opeenvolgende lagen verspringen minstens h/4 van elkaar, met een minimum van 4 cm (h = hoogte van een laag). Indien van deze regel wordt afgeweken, bijvoorbeeld om esthetische redenen, dient gewaakt te worden over de stabiliteit van het geheel. Best wordt dan gebruik gemaakt van metselwerkwapening.
  • Gebruik best geen baksteenbrokken waarvan de hoogte groter is dan de lengte of breedte. Zeker niet ter hoogte van hoeken, vensterbanken of de rand van een gevelopening.

Verschillende metselverbanden combineren raden wij af.

 

Soorten verbanden:

Halfsteensverband

Het halfsteenverband wordt vaak toegepast en ziet u in veel gevels. Bij dit metselverband verspringen de verticale voegen telkens met de helft van een baksteenlengte. Het wordt ook wel het strekverband of Grieks verband genoemd.

De voordelen:

  • Rustig uitzicht
  • Nauwelijks materiaalverlies
  • Gering mortelverbruik
  • Weinig zaagwerk
Klezorenverband

Het klezorenverband is een metselverband dat sterk aanleunt bij het halfsteenverband. Het is er een variant van. Bij het halfsteenverband schuift de metselaar de baksteen per laag een halve steen op. In dit geval, het klezorenverband, is dit een vierde of een derde. We noemen dit een 'klezoor'. Als optisch resultaat verkrijgt men dat de strekken schuine banden vormen met een helling van 55 à 75 graden.

Wanneer de metser dit consistent blijft doen, kan het voor mensen lijken alsof de constructie instabiel is, terwijl dit niet het geval is. Daarom zal de metser meestal de helling na enkele lagen omkeren. Zo ontstaat er een zigzagpatroon, dat nog altijd erg opvallend is. Wanneer de richting elke laag opnieuw omgekeerd wordt, ziet u geen zigzagpatroon meer.

Dit metselverband wordt veel toegepast bij het verwerken van lange platte stenen met dunne voegen.

Staand verband

Eén laag op twee bestaat uit strekken. De andere laag bestaat uit een opeenvolging van koppen. In de strekkenlaag wordt een driekwartsteen geplaatst.

Kruisverband

De metser wisselt strek- en koplagen af. Hierbij liggen de stootvoegen van de strekse laag niet onder elkaar, maar liggen de stenen ook in verband. De koplagen eindigen met volle kop. We vinden dit vooral terug bij oude hoeves, kastelen, pastorijwoningen en stations.

Er zijn twee soorten kruisverband:

  • Openbare werken: opeenvolgend één laag strekken en één laag koppen. Een klezoor wordt geplaatst aan het uiteinde van de strekkenlaag en op de vier lagen wordt een kop naast de klezoor ingelast om verspringing met een halve baksteen te verkrijgen.
  • Private werken: het verschil met voorgaande is dat de klezoor in de koppenlaag wordt geplaatst naast de kop die het uiteinde vormt, en om de vier lagen wordt een kop in de strekkenlaag ingelast.

Frans verband

Bij het Franse steenverband wordt iedere laag afwisselend opgebouwd uit een strek en twee koppen.

 

Engels tuinmuurverband

Zeer geschikt voor aan weerskanten schone steensmuren, zoals tuinmuren. Dit steens verband waarbij het aantal koppen tot het absolute minimum herleid is, wordt veelvuldig toegepast in de Engelse tuinmuren, vandaar de naam ‘English Garden Wall Bond’. Iedere laag bestaat uit een afwisseling van drie strekken en een kop. Ook geschikt voor mooie halfsteens muren.

Het metselen van een mooi verband stelt een specifiek probleem bij muren die langs beide zijden zichtbaar zijn. Indien de bakstenen geen nauwkeurige toleranties hebben - wat vooral bij rustieke steensoorten wel eens het geval is - dan zullen de koppen van stenen die te lang zijn uit het dagvlak van de muur uitsteken, terwijl te korte stenen een ‘deuk’ in het muurvlak vormen.

Tegenwoordig lost men dergelijk probleem wel eens op door twee halfsteense muren rug aan rug te metselen. De verbinding noodzakelijk voor de stabiliteit van het geheel realiseert men dan door het plaatsen van metalen verbindingsankers in de voegen. Indien daarbij voldoende aandacht wordt besteed aan het bannen van corrosiegevaar, dan is tegen zo’n bouwwijze niets in te brengen. Toch gaat daarbij een stukje charme van het metselwerk verloren; wie de muur met aandacht bekijkt zal tot het besluit komen dat de constructie niet helemaal homogeen is, wat indruist tegen onze gevoelens voor zuiverheid.

Stapel-of tegelverband

Metselverbanden

Hierbij worden de strekken allemaal netjes boven elkaar geplaatst met doorlopende stootvoegen. Er is echter geen enkel ‘verband’ tussen de stenen, waardoor wapenen een noodzaak wordt. Het is evident dat hiervoor zéér maatvaste stenen worden gebruikt. Een veel toegepaste vormgeving bij verlijmen.

Koppenverband

Alle lagen vertonen slechts koppen die halfsteens werden verwerkt. Meestal gaat het om een steensmuur. Het verband is zeer geschikt voor zwaar belast werk.

 

Sierverbanden

In niet-dragend metselwerk kan sierverband met grote vrijheid worden toegepast. Bepaalde van deze sierverbanden ontstaan door verschillende formaten van stenen door elkaar heen te gebruiken. Zij komen in de geschiedenis voor, en werden ook door de fabrikant zelf gecreëerd. Denken we maar aan het Romeins verband. Aldoende bekomt men polygonaal, polymetrisch of “ruig” metselwerk. Zeer oud is het gebruik om in het metselwerk decoratieve tekeningen aan te brengen. Hiervoor kan men gebruikmaken van stenen van afwijkende kleur of van het schaduweffect dat men bekomt door stenen uit het dagvlak naar voren of in het dagvlak naar achteren te laten springen. Tegenwoordig worden ook gevels compleet opgetrokken met uitspringende stenen. Dit laatste wordt ook wel reliëf metselwerk genoemd.

Vind verdelers in uw buurt

Map of dealers