• NL
  • WIE
 

Kleiklinkers voor huis en tuin en bestrating

Verwerkingsadviezen

 

Plaatsen kleiklinkers
Plaatsen kleiklinkers

Het gebruik van gebakken stenen voor straten, pleinen, paden en tuinen is zo oud als de bouwnijverheid zelf. Om het onbelemmerd afvloeien van water en tevens de duurzame effenheid en volle belastbaarheid te waarborgen, is een goede uitvoering vereist.

 

Kleiklinkers hebben hun waarde bewezen bij de aanleg van openbare en particuliere groenzones: er is gemakkelijk mee te werken en ze kunnen op zeer uiteenlopende wijzen gelegd worden. De kwaliteit van een bestrating, in het bijzonder de belastbaarheid van kleiklinkers, hangt behalve van de deugdelijkheid van deze klinkers ook af van de gesteldheid van de onderliggende lagen. Opbouw en dikte van de funderingslaag worden afgestemd op de te verwachten belasting, vooral de verkeers- en vorstbelasting.

 

De onderstaande informatie en adviezen beperken zich praktisch uitsluitend tot het plaatsen van Terca kleiklinkers in private toepassingen. Voor meer informatie in verband met de toepassing van kleiklinkers in de publieke ruimte wordt best contact opgenomen met onze commercieel adviseurs.

 

1. Ondergrond – baanbed

 

Het baanbed wordt doorgaans bekomen door afgraving van de bestaande grond. De ondergrond moet voldoende draagkrachtig en waterdoorlatend zijn, eventueel moet hierdoor iets dieper uitgegraven worden dan strikt noodzakelijk voor de diktes van de bovenliggende lagen. Bij grotere werven, waar zwaardere belastingen verwacht worden (bijvoorbeeld in de openbare sector), wordt nog dieper uitgegraven en voorziet men eerst een onderfundering alvorens de volgende lagen aan te brengen.

 

Tips voor uitvoering

  • Door vooraf het eindpeil van de verharding uit te zetten met draad en piketten, kan nagegaan worden of het baanbed overal diep genoeg ligt.
  • Vooraleer de fundering aangebracht wordt, moet de ondergrond of onderfundering vrij zijn van vuil (afval, bladeren…) en water.

2. Kantopsluiting

Uitgraving baanbed
Uitgraving baanbed

2. Kantopsluiting
 
Rondom de verharding in kleiklinkers moet een afboording geplaatst worden. Dit is een zeer belangrijk onderdeel van de bestrating, omdat deze de kleiklinkers op hun plaats houdt.

 
De kantopsluiting bestaat doorgaans uit geprefabriceerde, lijnvormige betonelementen. Deze worden op het baanbed geplaatst alvorens de fundering aangebracht wordt. De kantopsluiting wordt stevig vastgezet met behulp van een stut in zandcement, ook onder de afboording wordt een aantal centimeters zandcement geplaatst (5 à 10 cm).

 
De tussenafstand van de kantopsluitingen wordt bepaald op basis van de afmetingen van de kleiklinkers. Door vooraf de kleiklinkers uit te leggen, kan de kantopsluiting zo geplaatst worden dat veel zaagwerk achteraf vermeden wordt. Gebruik hiervoor kleiklinkers uit minstens 4 palletten.

 
Tips voor uitvoering

  • Het kleiklinkeroppervlak moet altijd hoger (± 0,5 cm) liggen dan de kantopsluiting, zo kan geen water op het oppervlak blijven staan. Als gewerkt wordt met een goot tussen de verharding en de kantopsluiting is dit uiteraard niet het geval.
  • Naast de kantopsluiting worden best 1 of 2 strekkenrijen voorzien, zeker bij diagonale verbanden. Zo liggen gezaagde passtukken nooit direct tegen de afboording.
  • Het zandcement dat gebruikt werd om de kantopsluiting vast te zetten moet eerst uitgehard zijn vooraleer de fundering aangebracht en verdicht wordt.

 

Kantopsluiting
Kantopsluiting

3. Fundering

 
De fundering wordt aangebracht op het geëffende baanbed. Tussen de fundering en de ondergrond wordt een geotextiel geplaatst. Dit kunststofdoek zorgt ervoor dat insijpelend water in de bodem kan verdwijnen, zonder dat de fundering verontreinigd wordt door fijn materiaal uit de ondergrond.

 
De dikte en het materiaal van de fundering is in grote mate afhankelijk van 2 factoren:

  • Draagkracht van de ondergrond (bv. kleigrond vs. zanderige bodem)
  • De te verwachten belasting (bv. privé-terras vs. dorpskern)

Er is met andere woorden geen algemeen geldende opbouw voor een kleiklinkerverharding. Voor particuliere toepassingen (wandelpad, terras, oprit…) volstaat doorgaans een fundering van 20 à 25 cm verdicht steenslag of 15 à 20 cm zandcement. Er moet wel op toegezien worden dat de fundering voldoende doorlatend blijft, zodat insijpelend water langs de voegen en de straatlaag kan infiltreren in de bodem. Dit om vorstschade (opvriezen van de klinkers) te vermijden.

 

Tips voor de uitvoering

  • De fundering wordt altijd goed verdicht, zodat een bijkomende zetting (= putten en plassen) achteraf vermeden wordt.
  • De helling van de eindafwerking (bv. 2% dwarshelling voor afwatering) moet reeds in de fundering voorzien zijn, zodat de straatlaag een uniforme dikte heeft.

 

Geotextiel + fundering
Geotextiel + fundering

4. Plaatsen van de klinkers

 

  • Het materiaal voor het legbed of straatlaag wordt aangebracht op de (uitgeharde) fundering. Als materiaal wordt een grofkorrelig, hoekig zand of split gebruikt, bijvoorbeeld breekzand 0/4. Het materiaal mag niet te fijn zijn, zodat het niet in de fundering verdwijnt. Eventueel kan ook zandcement gebruikt worden. Dit wordt echter afgeraden, omdat de harde klinker dan op een harde ondergrond ligt, wat het risico op breuk bij belasting verhoogt.

  • De straatlaag wordt in een uniforme dikte van ± 4 cm aangebracht. Het legbed wordt niet verdicht, maar gewoon afgereid met behulp van stellatten en een rei. Eventuele hellingen moeten al in de fundering voorzien zijn, zodat de straatlaag overal even dik is.

  • De kleiklinkers worden altijd gemengd uit meerdere palletten, dit om een ideale kleurnuancering te verkrijgen en maattoleranties te spreiden. Bij aanvang wordt de rechtlijnigheid en haaksheid van de eerste rijen gecontroleerd met koord en winkelhaak, dit om van in het begin een goed verband te hebben. De rechtlijnigheid wordt ongeveer om de 5 rijen gecontroleerd.
    Er wordt altijd langs de zijkant begonnen met het leggen van de kleiklinkers en het opvullen met passtukken wordt overgelaten tot het laatst.

  • Er wordt verder gewerkt van op het reeds bestrate oppervlak. Het afgereide legbed mag niet meer betreden worden. De klinkers worden best geplaatst volgens de “Click-click-drop”-methode: de straatbaksteen tegen de omliggende klinkers tikken, vervolgens laten zakken en dan juist positioneren.
    Op deze manier komt er geen straatlaagmateriaal tussen de klinkers te zitten en kan het verband aangehouden worden. Als de klinkers eerst op de straatlaag gelegd worden en vervolgens tegen elkaar geschoven worden, kan materiaal van het legbed tussen de klinkers terechtkomen. Dit zorgt voor een onregelmatige voeg en een verlopend verband.
    De kleiklinkers worden onderling zo naast elkaar geplaatst dat achteraf inzanden van de voegen nog mogelijk is en randbreuk bij aftrillen vermeden wordt.
    Afhankelijk van het verband wordt recht of schuin vooruit gewerkt, dit om een zo hoog mogelijk rendement te halen.

  • Passtukken worden achteraf geplaatst en verzaagd met een watergekoelde slijpmachine. Er mogen geen passtukken kleiner dan 1/3de-steen verwerkt worden. De gezaagde kant wordt zoveel mogelijk naar de verharding toe gelegd en niet tegen de kantopsluiting of strekkenrij.
    Om te vermijden dat veel kleine stukjes gebruikt moeten worden bij het uitwerken van bochten, wordt ter hoogte van de bocht een dwarse rij stenen geplaatst om dit detail uit te werken. Zo kan het verband aangelegd worden tegen een rechte zijde.

  • Nadat alle klinkers en passtukken gelegd zijn, wordt een eerste keer ingevoegd met droog voegmateriaal. Hiervoor wordt een hoekig breekzand of split gebruikt, korrelverdeling 0/1 of 0/2, met beperkte hoeveelheid fijn materiaal (gewassen).

  • Het overtollige zand wordt weggenomen en het oppervlak wordt afgetrild met een trilplaat voorzien van rubberzool. Er wordt langs de zijkanten begonnen en telkens met een halve trilplaat overlapt. Door het aftrillen wordt het voegmateriaal tot onderaan de voeg getrild en spant het zich op tussen de kleiklinkers. Hierdoor ontstaat een stabiele toplaag. In dezelfde handeling wordt ook de straatlaag verdicht, houdt hier rekening met een zetting van ongeveer 1 cm.
    Eventueel beschadigde of gebroken stenen door het aftrillen, worden meteen vervangen.

  • Handeling 7 wordt herhaald (2 à 3 maal) tot de voegen volledig gevuld zijn met voegmateriaal. Het laatste voegmateriaal kan ingespoeld worden met een lichte waterstraal.

 
 

Straatlaag + kleiklinkers
Straatlaag + kleiklinkers

5. Ingebruikname

 
Als cementgebonden materialen gebruikt werden (fundering, straatlaag…), moeten deze eerst uitgehard zijn alvorens het oppervlak te belasten. Ook wanneer geen cementgebonden materialen gebruikt worden, is het aangeraden ongeveer een week te wachten alvorens auto’s toe te laten.

terug naar boven